Badania w trakcie ciąży są jednym z najważniejszych elementów opieki nad przyszłą mamą i rozwijającym się dzieckiem. Regularna diagnostyka pozwala kontrolować przebieg ciąży, oceniać rozwój płodu i odpowiednio wcześnie wykrywać nieprawidłowości. Zakres badań zmienia się wraz z kolejnymi etapami ciąży i może być rozszerzony, jeśli lekarz uzna to za potrzebne.
Badania w trakcie ciąży – dlaczego są tak ważne?
Ciąża wiąże się z wieloma zmianami zachodzącymi w organizmie kobiety. Niektóre zaburzenia mogą przez długi czas nie powodować wyraźnych objawów, dlatego regularne kontrole mają duże znaczenie dla bezpieczeństwa mamy i dziecka.
Badania laboratoryjne pomagają wykryć między innymi niedokrwistość, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, infekcje czy nieprawidłowości związane z funkcjonowaniem tarczycy. Z kolei badania ultrasonograficzne umożliwiają ocenę rozwoju dziecka, jego anatomii, wzrastania, położenia oraz ilości płynu owodniowego.
Warto pamiętać, że nie każda kobieta wykonuje dokładnie taki sam zestaw badań. Lekarz prowadzący dobiera diagnostykę do stanu zdrowia pacjentki, przebiegu ciąży i ewentualnych czynników ryzyka.
Jakie badania wykonuje się na początku ciąży?
Początek ciąży to czas, w którym wykonuje się szeroki zakres badań laboratoryjnych. Jednym z podstawowych jest morfologia krwi, która pozwala ocenić między innymi poziom hemoglobiny, liczbę krwinek czerwonych, białych oraz płytek krwi. Pomocne może być również oznaczenie ferrytyny, dzięki któremu można ocenić zapasy żelaza w organizmie.
Ważne jest także oznaczenie grupy krwi oraz czynnika Rh, jeśli pacjentka nie ma wcześniej potwierdzonego wyniku. Wykonuje się również badanie przeciwciał odpornościowych, które ma znaczenie między innymi w ocenie ryzyka konfliktu serologicznego.
Do podstawowej diagnostyki należy badanie ogólne moczu. Pozwala ono wykryć nieprawidłowości mogące wskazywać między innymi na infekcję dróg moczowych, obecność białka lub glukozy.
Na początku ciąży sprawdza się również poziom glukozy we krwi. U kobiet, u których istnieje większe ryzyko rozwoju cukrzycy ciążowej, lekarz może wcześniej zalecić wykonanie doustnego testu obciążenia glukozą.
Istotną częścią diagnostyki są także badania w kierunku wybranych zakażeń, takich jak HIV, wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, kiła czy toksoplazmoza. Wykonuje się również oznaczenie TSH, które pomaga ocenić funkcjonowanie tarczycy.
Jeżeli istnieją wskazania, lekarz może zalecić również cytologię oraz kontrolę stomatologiczną.
Badania prenatalne w pierwszym trymestrze
Jednym z najważniejszych badań wykonywanych na początku ciąży jest USG prenatalne pierwszego trymestru. Pozwala ono ocenić rozwój dziecka, jego anatomię oraz wybrane parametry wykorzystywane do określania ryzyka niektórych nieprawidłowości chromosomalnych.
Badanie ultrasonograficzne może być uzupełnione badaniami biochemicznymi krwi. Dzięki połączeniu kilku parametrów można dokładniej ocenić ryzyko określonych zaburzeń.
Przyszłe mamy mogą również zdecydować się na NIPT – nieinwazyjny test prenatalny analizujący wolne DNA płodowe obecne we krwi matki. Jest to badanie przesiewowe, dlatego jego wynik nie stanowi ostatecznego rozpoznania. W razie uzyskania nieprawidłowego rezultatu konieczna może być dalsza diagnostyka.
